Amarjargal Foundation Blog

2010 оны 8 дугаар  сарын 27-ны өдөр  Өмнөговь Баяндалай сум

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай НҮБ-ын  суурь конвенцийн үзэл санааг иш үндэс болгон, уур амьсгалын өөрчлөлтийг сааруулах, уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох чадавхийг нэмэгдүүлэх талаар улс орнуудын гаргаж байгаа үр бүтээлтэй санал, санаачилгад нэн талархалтай байгаагаа илэрхийлэн, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сөрөг үр дагавар нь хөгжиж байгаа болон нэн буурай орнуудын нийгэм-эдийн засагт хүндээр тус байгааг онцолж тэмдэглэн,
уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаархи олон улсын шинэ гэрээ хэлэлцээр байгуулах ажил удаашрах нь ихээхэн уршигт үр дагаварт хүргэж болзошгүйг анхааран,
Монгол Улсын Засгийн газар ээлжит хуралдаанаа  2010 оны 8 дугаар сарын 27-ны өдөр уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас ихээхэн цөлжиж байгаа Өмнөговь аймгийн Баяндалай сумын Гашууны хоолойд хийж, Уур амьсгалын өөрчлөлтийн НҮБ-ын суурь конвенцид оролцогч Талуудад хандан энэхүү илгээлтийг гаргаж байна. Уур амьсгалын одоогийн болон цаашид гарч болзошгүй өөрчлөлтөөс экологи, нийгэм, эдийн засагт учруулах сөрөг үр дагавар үлэмж ихэсч байгааг харуулж буй сүүлийн үеийн шинжилгээ, судалгааны баримт нотолгоог анхааралдаа авч,
Монголд 1940 оноос хойш агаарын дундаж температур даруй 2.10С хэмээр дулаарч, энэ хугацаанд тохиолдсон хамгийн хөнөөлт 10 ган, зудын 7 нь 2000 оноос хойш тохиолдсоны дотор 2009-2010 оны зудаар мал сүргийнхээ 23.5 хувийг алдаж, олон мянган малчин өрх амьжиргааны эх үүсвэргүй болж, сүүлийн хориодхон жилийн дотор газар нутгийн 70 гаруй хувь цөлжиж, бэлчээр доройтон, Зүүн Азийн “шар тоос” тив далай алгасан нүүж, олон мянган гол горхи, булаг шанд, нуур цөөрөм хатаж ширгэн зарим бүс нутагт усны хомсдол бодитоор нүүрлэн, биологийн олон янз байдал ихээхэн доройтож байгааг цохон тэмдэглэж,
Монгол нутагт буй уламжлалт бэлчээрийн мал аж ахуй эрхэлсэн нүүдлийн соёл иргэншилд энэ зууны дунд үеэс аюул учрах магадлал өндөр байгааг дэлхийн нийтийн анхааралд хүргэж,
Мексик улсын Канкунд болох Уур амьсгалын өөрчлөлтийн НҮБ-ын суурь конвенцид оролцогч Талуудын 16 дугаар бага хурлаас уур амьсгалын өөрчлөлтөд нэн эмзэг, ган цөлжилтөд өртөж байгаа, далайд гарцгүй, эх газрын төв дундын хөгжиж байгаа улс орнуудын эрх ашигт нийцсэн шийдвэр гаргахыг уриалж, уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох, хүлэмжийн хийн ялгаралтыг бууруулах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхэд нь уур амьсгалын өөрчлөлтөд нэн эмзэг эх газрын төв дундын хөгжиж байгаа орнуудад уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хариу арга хэмжээ авах чадавхийг бэхжүүлэх, байгальд ээлтэй, тэргүүний технологи дамжуулж нэвтрүүлэх, хөрөнгө санхүүгийн бодитой дэмжлэг үзүүлэх, уян хатан механизм бүрдүүлэхийг хүсч, уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэхэд өндөр хөгжилтэй орнуудын гүйцэтгэх үүрэг, хүлээх хариуцлага урьдын адил өндөр байх ёстой гэсэн байр сууриа дахин нотолж, уур амьсгалын өөрчлөлтөд өртөхгүй газар нутаг, бүс нутаг, улс орон гэж байхгүй гэдгийг ухамсарлан уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаархи олон улсын хамтын нийгэмлэг, бүс нутгийн байгууллага, улс орнуудын нааштай санал, санаачлагыг ямагт дэмжиж ажиллах шийдвэр төгс байгаагаа энэхүү илгээлтээр илэрхийлж байна.

МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗАР
2010.8.27

Ерөнхий сайд, Сангийн болон зам тээврийн сайд, эрхэм гишүүдэд

Төсвийн хөрөнгө оруулалт, үр ашиг

Сүүлийн 10 гаруй жил, ДНБ-нд эзлэх хөрөнгө оруулалт 30 орчим хувьтай байгаа бөгөөд энэ нь харьцангуй өндөр үзүүлэлт юм.

1995-2005 онд төсвийн хөрөнгө оруулалтын 60 хувь нь гадаадын зээл тусламж байсан юм.

2005 онд төсвийн хөрөнгө оруулалт 90 тэрбум төгрөг 2008 онд  620 тэрбум төгрөг болон бараг 7 дахин нэмэгдсэн юм. Ер нь сүүлийн 5 жилд төсвийн хөрөнгө оруулалт 450-550 тэрбум төгрөг буюу ДНБ-ны 10-13 орчим хувь байгаа билээ.

Дотоод гадаадын хувийн хөрөнгө оруулалт улсынхаас 1-1.5 дахин илүү гэж тооцвол жилдээ 0.9 – 2 триллион төгрөгийн хөрөнгө оруулалт болж байна.

Гэхдээ хир үр ашигтай вэ? Учир нь, уул уурхайн орлого хасаад тооцсон төсвийн алдагдал 2005 онд 1 хувь, 2008 онд 15 хувь хүрсэн юм.

Улиг болсон, эрчим хүчний салбарын их засварт 170-180 тэрбум төгрөг шаардлагатай байгаа бөгөөд энэ мөнгө төсөвт тусгагдаагүй. Мөнгө байхгүй гэж байгаа. Энэ хэмжээний санхүүжилт хийхгүй бол эрчим хүчний салбар 3 жилийн дотор мөхнө. Цахилгаан дулааны үнэ нэмнэ гэхээр “популист” хүлээснээс салж чадахгүй. Гэсэн мөртлөө, 150-с наашгүй жилийн дараа л үр ашиг өгөх “сумдад цахилгаан хүргэх” төсөлд 83 тэрбум төгрөг 2007 онд шийдвэрлэсэн юм.

Монгол улсын хэмжээнд 50 мянган км зам байгаа гэдэг. Үүнээс 11 мянга нь улсын чанартай зам, түүний 5 мянган км нь хатуу хучилттай хар зам. Энэ 5 мянган км замын 60 хувь нь (3 мянган км) чанарын шаардлага хангахгүй, “хар зам” гэхэд тун хэцүү бөгөөд түүний засварт 730 тэрбум төгрөг хэрэгтэй байгаа юм. ДНБ-ны бараг 10 хувь гэсэн үг.

2003 онд замд зориулсан шинэ хөрөнгө оруулалтын дөнгөж 10 хувь нь засвар арчилгаанд зориулагдсан байна. Харин 2010 онд 6.5 хувь нь!!!

Чанарын шаардлага хангахгүй гэж байгаа 3 мянган км зам нь 13 ба түүнээс дээш жилийн өмнө ашиглалтанд орсон байх юм.  Товчхондоо, “зам барь – март – дахиад зам тавь” гэсэн маягаар ажиллаж байна. Өнөөдөр эвдэрсэн 1м2 замыг засварлаагүй өнжвөл дараа жил 2-3 м2 зам засах болно. Өөрөөр хэлбэл, төсвөөс одоо зарж буй нэг төгрөг маргааш 2-3 төгрөг хэмнэж байгаа юм.  Зам засварт жил бүр 16-18 тэрбум төгрөг зарах хэрэгтэй.

Шинээр зам тавих засварлах стандарт нь “хүй нэгдлийн” учраас нэг л газар жил бүр засвар хийдэг. Улаанбаатарынхан маш сайн мэднэ.

Замын ажлын хугацаа байнга хэтэрдэг нь гэм биш зан болсон. Өнгөрсөн 5 жилд ашиглалтанд өгсөн замын 65 хувийнх нь хугацаа 2 дахин хэтэрсэн байна. Одоо хэрэгжиж буй 73 төслийн хугацааг сунгасан байна. Үүний учир шалтгаан нь:

1. зам барилгын 300 лицензи эзэмшиж байгаа компанийн дөнгөж 3 нь 50 км-ээс  дээш зам барих хүчин чадалтай.
2. дөнгөж 15 компани 30-50км зам барих хүчин чадалтай.
3. эргэн төлөгдөх нөхцөлөөр зам барих болсон компани банкнаас 20-30 хувийн хүүтэй зээл авна. Энэ хэмжээгээр өртөг зардал нэмэгдэнэ. Гэтэл хөрөнгө оруулалтын төсөвт энэ зардал тусахгүй. Тэхлээр замын тендерт “ялж” байгаа компани тодорхойлтоорой мөнгө завшаад “зугтах” гэсэн, санхүүжүүлэгч яам агентлагын түшмэл авилга авах гэсэн эсвэл “улс төрийн хөрөнгө оруулалт” хийж байгаа болж таарна. Сонгуулийн өмнөх 2007 онд  замын нийт төслийн 34 хувь буюу  125 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтыг тэндэргүй шууд гэрээ байгуулан олгосон байгааг “улс төрийн хөрөнгө оруулалт” гэхээс өөр юу гэхэв.
4. Бусад: зөндөө юм тоочиж болно

Иймэрхүү хөрөнгө оруулалтыг УИХ “хэлэлцэн” баталдаг. 2008 оны төсвийн хөрөнгө оруулалтыг 442 тэрбум төгрөг байхаар засгийн газар оруулж ирсэн. Хэлэлцүүлэгийн дараа энэ тоо 571 тэрбум болж хуульчлагдсан. 129 тэрбум төгрөг буюу бараг 1\3 ийн  зөрүү гарч байгаа юм!!! Сангийн яам нь тэнэг юм уу эсвэл УИХ нь тийм ухаантай юм уу?

2010 оны төсвийн хүрээнд УИХ  439 төсөл нэмсэн бөгөөд үүний 310 нь буюу 70 хувь нь ТЭЗҮ-гүй байна.

Зах зуухаас нь малтхад

Манай ажил нэг иймэрхүү л байгаа юм.

Хүнсний аюулгүй байдлын асуудлаар УИХ-ын гишүүн Д.Ганхуяг нар асуулга тавьжээ. Зөв.

Хүнсий аюулгүй байдал нь цогц асуудал учраас үе шаттай шийдэгдэх ёстой. 90 оны эхэнд (зарим утгаараа одоо ч гэсэн) хүнсний хангамжийн асуудал тулгамдсан байлаа.

Нэг үеээ бодвол хүнсний хангамж гэж ярих нь багассан. Харин баталгаат байдал, хүнсний шимт чанар, эрүүл тэжээллэг байх тухай ярьж байна. Дэвшил.

Монголдоо л нэрд гарсан ч гэхдээ дэлгүүр худалдааны сүлжээгээр борлуулдаг хүнсний бараа үндсэндээ хятад солонгосын хугацаа нь дууссан, дуусах дөхсөн бараа. “Номин”-гийн дэлгүүрт “…муудсан бараа борлуулдаг, хугацаа дууссан зарим бүтээгдэхүүний шошгыг солиулдаг” тухай зарим сонинд саяхан мэдээлсэн байсан. Хугацаа нь дууссан, дөхсөн гэдэг утгаараа тэндээ устгал хийгдэх ёстой хүнсний бараа хүний, өөрийн шуналтнуудын “овсгоогоор” монголд орж ирдэг. Скай-д зарж буй барааг бараг үнэгүй шахуу (устгах зориулалттай) ТЭНД авч ЭНД ханасан үнээр нь борлуулдаг тухай нийтлэл гарч байсан.
Цааш нь унших »

“ХАМТДАА ЧАДАХГҮЙ” гэнэ үү?

Стандарт бус Засгийн газар байж болно. Харин шийдвэр нь стандарт бус байж болохгүй. “Хамтдаа чадна” гэсэн энэ хоёр үг Засгийн газрын стандарт бус

шийдвэрүүдийнx нь гоёчилсон xалxавч болоод байx шиг. Уг нь xамтдаа чадах ёстой хамгийн чухал зүйл бол үндэсний аюулгүй байдал, эв нэгдэл. Гадныxныг xэт шүтэж aрд түмнээ сонсох чадваргүй болох, эрх мэдлээ хэтрүүлэн зоргоор авирлах, авилгалд идэгдэх, хууль ёс гажуудуулах зэрэг нийгэмд бугласан идээ бээрийг шахах улс төрийн хүсэл зоригийг ард түмэн Засгийн газраасаа үгүйлж, энэ чигээрээ байх юм бол “ХАМТДАА ЧАДАХГҮЙ” нь хэмээн санаа алдаж байна. Сонгуулийн амлалтын шахаанд орж стратегийн бодлогодоо аxин засагдаxгүй алдаа гаргах вий гэсэн түгшүүр санаа алдалтын хамгийн том шалтгаан. “Улс ба зэс” гэсэн хэдэн жил үргэлжилсэн хэрүүл маргаан үүний нэг жишээ. Одоо “улс ба нүүрс” гэсэн сэдэв эхэлж байна. “Хамтдаа чадна” гэсэн xоосон xалxавчийн дор энэ том асуудалд бодлогын алдаа гаргах магадлал илт ажиглагдах болов.

“ТУУЗ ХАЙЧЛАХ” ШИНЭ БОДЛОГО
Цааш нь унших »