Засгийн газар сонголтоосоо ухарч болохгүй

Эх сурвалж: Нийгмийн толь сонин, 2008 оны 5 дугаар сар 7

Ази Номхон далайн орнуудын аюулгүй байдлын асуудал хариуцсан байгууллагуудын төв 1995 онд байгуулагдсан юм. Энэ байгууллагын ажилтай танилцахаар УИХ-ын гишүүн Р.Амаржаргал, Р.Гончигдорж нар АНУ-г зориод иржээ. Явсан газрынх нь сониноос Р.Амаржаргал гишүүнээс асуулаа.

Цааш нь унших

Хувь заяагаа өөрсдөө авч явдаг тогтолцоонд шилжихсэн

Эх сурвалж: Нийгмийн толь сонин, 2007.12.27 №306, 3007 [398,399]
Улс орны хөгжлийн талаар сэтгүүлч О.Сэлэнгэтэй хийсэн ярилцлага.

Манай улс нэг үеэ бодвол харьцангуй сайн хөгжиж байгаа боловч өрөөсгөл зүйл бас л ажиглагддаг. Үүнтэй та санал нийлэх үү?

Манай улс орны хөгжил урьд өмнөхөө бодвол ахиад байна л даа. Энэ чинь баярлууштай зүйл шүү дээ. Ололт байна. Тэр ололтоо олж харж чаддаг байх ёстой. Хэзээ бид өмнө нь ийм байлаа. Аль ч талыг аваад үзсэн. Улс төрийн салбар ч тэр, ард түмнийхээ эдэлж байгаа эрх чөлөөг үз. Урьд өмнө нь байгаагүй түвшинд хүрсэн. Тухайлбал, санал бодлоо чөлөөтэй илэрхийлдэг боллоо. Энэ эрхийнхээ дагуу хэлсэн ярьсан зүйл ямар нэгэн байдлаар төрийн шийдвэр гаргадаг институдэд хүрч, тусгалаа олдог боллоо. Тэгэхээр энэ бол ололт. Мөн эдийн засгийн салбарыг аваад үзвэл бас л ялгаа байхгүй, ард түмний аж амьдрал, ахуй байдал нүдэнд харагдахуйц хэмжээнд дээшилж байна. Нийгмийн салбарт мөн л их өөрчлөлт гарсан. Эрүүл мэнд, соёл урлаг гээд бүх л салбарыг аваад үзэхэд тэр шүү дээ. Кино урлаг ч хөгжиж байна. Биеийн тамир, спортын салбарт ч гэсэн нааштай өөрчлөлтүүд гарсан. Энэ бүхний үр дүнд онцолж хэлэх зүйл бол ард иргэдийн ухамсарт сэтгэлгээнд томоохон өөрчлөлт гарсан. Тэгэхээр 17 жилийн өмнөх ардчилсан хувьсгалын үр дүн өнөөдөр биелэлээ олж бас эхэлж байгаад сэтгэл жаахан өег байгаа юм. Үүнийгээ бас цөмөөрөө мэддэг, хардаг, үнэлж чаддаг баймаар юм шиг. Гэхдээ л болохгүй, бүтэхгүй зүйл их бий. Үүнийг бүгд мэдэж байгаа. Би саяхан Дэлхийн банкнаас гаргасан улс орны эдийн засгийн судалгааг үзлээ. Өнөөдөр үүнийг уншиж, үзсэн хүн олон байгаа байх. Дэлхийн гол гол улс орнуудыг эдийн засгийн хөгжлийн түвшингөөр нь хэн нь хаана явна вэ гэдгийг гаргаад ирсэн байгаа юм. Ингээд эдийн засгийн хэмжээгээр нь аваад үзвэл нэгдүгээрт АНУ орсон байна. 12.3 триллион ам.доллараар. Хоёрт Хятад байна. Энэ орныг аваад үзэхэд 5.3 триллион. Ингээд цаашаагаа Япон, Англи, Герман, Европын холбоо гээд яваад өгч байгаа юм. ОХУ гэхэд нэлээн хойгуур 1.6 триллион ам.долларын эдийн засагтай байх юм. Үүнээс Монгол чухам ямар байна вэ гээд харьцуулж үзлээ. Тэгэхээр бид чинь их амбицтай хүмүүс шүү дээ. Их том зүйлтэй харьцуулдаг, ойр зуурын юмыг нэг их авч хэлэлцдэггүй. Тиймдээ ч АНУ-тай харьцуулж үзлээ. Худалдан авах чадвар гэх үзүүлэлтийг харвал ДНБ манайхаас даруй 1847 дахин илүү байна. Хятад гэхэд 796, Орос 253, Англи 283, Вьетнам арай гайгүй 26 дахин илүү байх юм. Энэ бол манай өнөөгийн бодит байдал. Өсөөд өсөөд, хөгжөөд хөгжөөд л ийм л хэмжээнд байна. Тэгэхээр энэ тоонуудыг харж байхад ерөнхийдөө бидний өмнө ямар зорилт тулгамдаад байна. Ямар том том сорилтууд гарч ирж байна, юу юу шийдэх ёстой нь дэндүү тод харагдаж байна гэж би хувьдаа ойлгож байна.

Цааш нь унших

Хүлэмжний таримал ургамал шиг л намууд олширсон

А. Засгийн газрын огцрох асуудал бараг сүүлчийн шат руугаа орлоо. Та бол МУ-ын Ерөнхий сайд байсан хүн. Өнөөгийн улс төрийн байдлын талаар өөрийн гэсэн ажиглалт, дүгнэлттэй сууж байгаа байх?

Х. Би бол нэг их гайхаад бас сандраад байх юм алга гэж харж байна. Болох ёстой юм л болж байна гэж ойлгож байгаа. Ямар утгаар болох ёстой юм болж байна гэж хэлж байгааг минь мэдээж тодруулж асуух байх л даа. Тэгэхээр 1990 онд бид өөрчлөлтийг эхлүүлээд, 1993 онд шинэ Үндсэн хуулиа батлаад, тэрүүгээрээ сонголтоо хийчихсэн юм. Үндсэндээ хоёр л том сонголт хийсэн. Нэг нь бол Монгол улс ардчилсан төрийн тогтолцоотой байя. Олон нам дээр тулгуурласан, улс төрийн намуудын үзэл баримтлалуудын өрсөлдөөн дээр суурилсан ийм л ардчилсан тогтолцоотой орон байя. Энийгээ дагаад явдаг тэр бүх элементүүд нь байх ёстой гэж үзсэн. Чөлөөт сонгууль нь байх ёстой. Чөлөөт хэвлэл нь байх ёстой гэх мэтээр бусад бүх үндэс мөчрүүд нь дагаад гараад ирж байгаа юм. Хоёр дахь үндсэн зарчмын сонголт нь юу байсан юм бэ гэхээр эдийн засгийн харилцаагаа зах зээлийн зарчим дээр тулгуурлаж хөгжүүлье гэсэн. Ийм л хоёр том сонголт хийсэн юм шүү дээ. Энэ сонголтоо хийсэн цагаас хойш монгол орон арван хэдэн жилийг туулчихлаа. Нэг талаасаа урт хугацаа юм шиг санагдаж магадгүй. Гэхдээ түүхэн үүднээс нь аваад үзэх юм бол энэ бол богинохон л хугацаа. Энэ хугацаанд бидний хийж бүтээсэн зүйл бол үнэхээр их. Маш их шүү. Энэн дотор нь нэг чухал юм байгаа. Тэр нь ардчилсан төрийн тогтолцооны хамгийн гол утга учир гудамжинд маргахаа болъё л гэдэг асуудал шүү дээ. Гудамжинд маргадаг, хэрэлддэг, зодолддог тэр бүх юмаа парламент дотроо оруулаад ирье. Энэ дотроо маргаж байг. Энэ дотроо хэрэлдэж байг. Энэ дотроо шийдвэрээ гаргаж байг. Тэр нь эцсийн шийдвэр болно. Энэ шийдвэрээ цөмөөрөө дагадаг байя гэсэн л зарчим. Засгийн газар нь муу ажиллаж байна уу, эсвэл УИХ-ын гишүүдэд асуудал байна уу гэдэг нь парламентын өөрийнх нь л хүрээнд явагдаж байгаа асуудал. Нэгэнт парламентын хүрээнд явагдаж байгаа асуудлууд учраас энэ нь үндсэн хуулийн хүрээнд явагдаж байгаа процесс гэж ойлгож байгаа. Бүх юм Үндсэн хуулийнхаа дагуу явагдаж байгаа бол ард түмний хүсэл зоригийн илэрхийллийн хүрээнд үйл ажиллагаа явагдаж байнаа л гэж ингэж томоор харж, дүгнэж болох юм шиг байгаа юм. Би энэ өнцгөөс нь илүү харж бодож байгаа.

Amarjargal

А. Үндсэн хуулин дээр тулгуурлаж цогцлоосон үнэт зүйлсийн тухай та ярьлаа. Өнөөдрийн байдлаар хэсэг нөхөд нь энэ хууль бол халдашгүй ээ, энэнд хэзээ ч битгий гар хүр. Эд гар хүрэх гээд байна шүү гээд хашгираад байдаг. Нөгөө хэсэг нь манай Үндсэн хуулинд засвар хийх цаг нь болчихсоон гэж үздэг.Бидний эцэг хуулиа гэж дээдэлдэг энэ Үндсэн хууль маань үнэхээр төгс төгөлдөр үү?

Цааш нь унших

%d bloggers like this: