Төсвийн бодлогоор бодит эдийн засгийг хөл дээр нь босгох цогц арга хэмжээ хэрэгтэй.

Ринчиннямын Амаржаргал /МҮХАҮТ-ын эдийн засгийн асуудал хариуцсан зөвлөх/

Твиттер, бусад сошиал медиагаа нээгээд хамгийн эхэнд юу хардаг вэ? Тэр нь юу тренд (өөрөө өөртөө чиг баримжаа, хандлага, нэг хэсэгтэй л олны амны “зугаа” болох сэдэв гэж орчуулаад байгаа юм) болж байгааг анзаардаг биз. 2017 оны талаар нэг юм бичээд өгөөч гэхлээр ямар үзмэрч биш юу бичдэг юм гэж бодож байсан хэдий ч амласан болохоор гарцаагүй л нэг зүйл бичих ёстой боллоо. Тэхээр 2017 онд чухам юу тренд болохыг тоочвол бараг болох юм байна гэж үзсэн учраас зарим нэгэн таамгаасаа хуваалцмаар санагдав.

Юм ном ёсоор өрнөвөл улс төр, эдийн засгийн хаос уналтаас салан эдийн засгийн шинэ дэглэм тогтоох бололцоо бүрдэх учиртай. Энэ утгаар шийдвэрлэх жил ч гэж хэлмээр. Харин эдийн засгийн шинэ дэглэм нь хуучин нэр томьёогоор бол “төрийн монополит капитализмын” хэлбэртэй байх болов уу, ямар ч болсон чөлөөт зах зээлийн тухай хэсэгтээ мартах ёстой болно. Бас хөнжлийнхөө хэрээр хөлөө жийх ёстойг жилийн турш санан санан ажиллах жил байгаасай.

Нөхцөл байдал амаргүй байх учраас шинээр сэтгэж, зоригтойхон, ажиллахгүй бол болохгүй. Ёстой нөгөө стандарт бус шийдэл сэтгэлгээ хэрэгтэй болно. Эдийн засгийн тогтвортой өсөлтийг хангах бүтэц, бүрэлдэхүүнийг хэрхэх, дотоод зах зээлээ тэлэх арга зам, гадаад эдийн засгийн түншээ зөв сонгох, дэлхийн болон бус нутгийн хүрээнд үүсээд байгаа бодит байдлыг хүлээн зөвшөөрөх зэрэг олон олон асуудал шинэ сэтгэлгээ шаардах юм. Үнэндээ түүхий эдэд тулгуурласан эдийн засаг явуургүй гэдгийг бид өөрсдөө өнгөрсөн жилүүдэд амслаа.

Энд дурдсан бүгдийг задлаад эхэлбэл хэдэн боть судалгааны ажил бичих хэрэгтэй болно биз. Тиймээс гарч байгаа онд бидний амьдрал ахуйг тодорхойлох хүчин зүйлээс онцлон дөрвөн санаа хэлье.

Цааш нь унших

Моодноос гараагүй

Өөрөө ил цагаан амбийцалахгүй хэрнээ улс төрд сураг чимээ алдрахгүй, нүүр нь харагдахгүй ч нэр ньдуулдаад байдаг эрхмүүд байдаг. Ийм хүмүүсийг нөлөө нөөлөг их гэх үү, эсвэл олж авсан орон зай нь том гэж тодорхойлмоор ч юм уу. Тэдний нэг нь УИХ-ын гишүүн асан Р.Амаржаргал. Тэр ихэнхдээ анир чимээгүй талдаа. Харин хааяа том дуугардаг. АН-ыг эрх барьж байсан өнгөрсөн дөрвөн жил албан тушаал, ашиг сонирхолзэргээс холуур тойрно. Уг нь тэр АН-д байтугай хэрэгтэй “зайран” мөнөөс мөн. Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан зангараг, туршлага эзэмшсэн эдийн засагч мэргэжлийнхээ эн чадлаар магнайд нь биш юмаа гэхэд цээжинд давхих “морьд”-ын нэг. Гэхдээ нам нь энэ бүхнийг нь үнэгүйдүүлчихсэн болохоор тэр үү, 2013 онд УИХ-ыг гишүүнээсээ татгалзах хүсэлтээ намын дарга З.Энхболдод өгч байсан удаатай. Ил хэлж байгаа учир шалтгаан өөр ч цаана нь гоморхол гомдол байсан байх.

Цааш нь унших

Эдийн засгийг тогтворжуулан улмаар тогтвортой хөгжүүлэх асуудалд: цөөн санаа

Ойрын зорилт – эдийн засгийн үндсэн тэнцвэрийг бүрдүүлэн, тогтвортой өсөлтийг хангах.

  1. Макро тогтвортой байдал эдийн засгийн өсөлтийн хөрс болно.
    1. валютын ханш, хэрэглээний зах зээлийг тэнцвэржүүлэн зохистой хүлээлт үүсгэх
      1. капитал зугтахаас сэргийлсэн цогц арга хэмжээ нэн даруй авах
      2. гадаад худалдааг төгрөгөөр хийх бололцоо бүрдүүлэх: своп
    2. дотоод зах зээлээ хамгаалах зохих хэмжээний протекционизм хэрэгжүүлэх,
    3. хөдөлмөрийн зах зээлээ ориентир болгон шийдвэр гаргах
      1. Хэрэглээний болон ипотекийн зээлийн хүүг бууруулах: алслагдсан орон нутагт ипотекийн зээлийг хүүхдийн тоотой уялдуулах
      2. хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тууштай нэмэх: ажиллах хүчнийг чанарт анхаарал хандуулах
      3. хүнсний ногоо тарихад газар олгох
    4. мөнгөний болон сангийн бодлогын уялдааг хангах механизм бүрдүүлэх: магадгүй макро болон хөгжлийн асуудал хариуцсан тэргүүн шадар сайдтай болох
    5. дампуурлын тухай хуулийг бүрэн ашиглах,
    6. Төсвөөс санхүүждэг паразит шинжтэй аж ахуйн нэгжийн бизнесийг халах: ялангуяа нийгмийн халамжийн салбарт.

2. Хөгжлийг түрэх институт үүсгэх бэхжүүлэх

  • өмчийн эрхийг хамгаалах, хэлцлийг хүчээр хангах маш тодорхой эрх зүйн орчин нэн яаралтай бүрдүүлэх: ажил хийлгээд мөнгийг нь өгдөггүй байж огт таарахгүй
  • татварын багц хуулийг батлан мөрдөх
    • ЭША, судалгааг татвараас чөлөөлөх
  • төслийн санхүүжилтийг өргөн нэвтрүүлэх: салбарын бодлого нь урт хугацааны хөнгөлттөй зээл, төслөөр дамжин хэрэгжих
  • санхүүгийн зах зээлийг либералчлах, татварын онцгой нөхцөл бүрдүүлэх: merger, acquisition дэмжих
  • Нийгэмд эв эе толерант уур амьсгал бүрдүүлэх
  • төр засаг хариуцлагаа, үйл ажиллагааны алдаа дутагдлаа хувийн сектор бусдад тохохоос шийдвэртэй татгалзах, бүрэн халах: ямар нэгэн шатандаа аль нэгэн дарга шийдвэр гаргасан л байгаа
  • хөдөлмөрийн харилцааг шинэ шатанд гаргах: үр ашиг шударга зарчимч байдал: ер нь бол хулгаач нар төрийн ордон, яам тамгийн газар биш шоронд суух ёстой.
  • оюун өмчийн чиглэлд сэнхрүүлэх гэгээрүүлэх чиглэлийн ажлыг системтэй явуулах
  • сайд дарга нарыг томилохдоо: салбарын онцлог гэж байдаг гэдгийг анхаарах жишээ нь, бөөний худалдаа жижиглэнгээс өөр, малын туувар үр тариа тарихаас өөр гэх мэтчилэн анхаарах

Ер нь бол Эдийн засаг нам дамжсан олигарх, номенклатурын хяналтад бүрэн шилжсэн дээ. Нийгмийн үнэлэмж эрс доройтож бараг ёроолдоо хүрсэн дээ.

SUMMARY OF PLENARY SESSION – BUILDING AN INCLUSIVE ECONOMY MODERATED BY: MR.AMARJARGAL RINCHINNYAM, FORMER PRIME MINISTER, MONGOLIA

SUMMARY OF PLENARY SESSION – BUILDING AN INCLUSIVE ECONOMY MODERATED BY: MR.AMARJARGAL RINCHINNYAM, FORMER PRIME MINISTER, MONGOLIA

July 14, 2016

Ladies and Gentlemen’s,

The concept of inclusive growth is “a very big umbrella”, so we were given guidance to keep the discussion within a scope of economic growth, income inequality, corporate social responsibility, citizen participation, multilateral trading system, economic integration between EU and ASEAN, special and differential treatment, landlocked, small and remote island economies.

Цааш нь унших

зөв бодлого – зөв улс төр

Саяхан, нэг хэлэлцүүлэгт уригдаж төрийн бодлогын залгамж чанарын тухай ярих болов. Манайхан л болсон хойно ярианы сэдэвт захирагдана гэж юу байхав. Төрийн бодлого гэсэн илүү өргөн сэдэв рүү хальтран орлоо.

Нэвтрүүлгийн явцад миний бие тасралтгүй хувьсан маш түргэн өөрчлөгдөж буй нөхцөлд төрийн бодлого, түүний залгамж чанар гэж юу болох, яаж илэрч, өөрчлөгдөж байгаа, төрийн бодлогын залгамж чанарыг ямар механизм хэрхэн хангадаг, түүн дотор албан болон албан бус механизмыг хэрхэн ойлгох, хэрэглэх, залгамж чанарыг тээгч ямар субъект байх, тэр дотроо төрийн албан хаагчид, улс төрчдийн үүрэг функц юу байх, төрийн бодлогын залгамж чанар чухам хаана, юун дээр, ямар асуудалд байх ёстой зэрэг тухайн үед санаанд орсон, цөөн хэдэн асуудал хөндсөн юм.

Яваандаа, төрийн бодлогын залгамж чанарыг хангах үүрэгтэй төрийн албан хаагчдын тухай эргэн хөндөх ёстой гэж бодож явсан бөгөөд одоо уншигч тантай зарим нэгэн санаа бодлоо хуваалцъя.

Цааш нь унших