АН-ын 20 жилийн өмнөх алдааг МАН давтаж байна

Сайхан өвөлжиж байна уу. Улс төрөөс хэсэг холдож, амарч авав уу?

-Ер нь жаахан холдлоо. Гэхдээ ор тас мартаад, алга болсон гэх нь хаашаа юм. Хааяа чих тавьж л суулаа. 

-Саяхан л АН Р.Амаржаргалыг татвар хураамжаа төлдөггүй, намын ажилд оролцдоггүй гээд ҮБХ-ноосоо хаслаа гэж дуулдсан. Харин өнгөрсөн долоо хоногт намын дэд дарга болголоо. Та намын даргатайгаа уулзаагүй хоёр жил шахам болж байна гэсэн. Гэнэт дуудаад л намын дэд дарга болгочихов уу? 

-Тоглоом шоглоом болгоод хэлэхэд, би намаас хөөгдөөд, буцаж ирэхдээ дэд дарга болдог уламжлал тогтоож байна.

Хоёр дахь удаагаа ийм зүйл боллоо. Энэ удаа намын шинэ удирдлага санасан, төлөвлөснөөрөө ажиллаг, саад болоод яах вэ гэж бодоод намын ажлаас жаахан зай барьсан юм. Сүүлийн үед өрнөж буй үйл явдлуудыг харж байхад Р.Амаржаргал гэдэг хүнд нэр нөлөө, улс төрийн ямар нэг капитал байдаг бол түүнийгээ АН-д зориулах нь зүйтэй юм гэсэн бодол төрсөн. Тэгж байтал намын дарга энэ албан тушаалд ажиллаач гэсэн санал тавьж, үүнийг нь хүлээн авлаа. Үнэрхэж, элдэв янз болох юу байх вэ. Энэ саналыг хүлээж авахдаа хэн нэгэн хүнд дуртай, сайндаа биш, институцийг л харсан. Намын дарга Дорж, Дондог, хэн байх нь сонин биш. Намын дарга гэдэг институц л гэж харсан гэсэн үг. АН бол нэлээд төлөвшчихсөн, том институц шүү дээ. Тиймээс АН, АН-ын дарга надад санал тавилаа, түүнийг хүлээж авах ёстой гэж ойлгосон. Түүнээс С.Эрдэнэ гэдэг хүн санал тавилаа гэж хараагүй.

-Ийм явдал өмнө нь ч болж байсан тухай дээр цухас дурдлаа. 2004 онд бие дааж нэр дэвшсэний тань шийтгэл болгож, намаас хөөчихөөд, удалгүй урьж дэд дарга болгосон. АН яахаараа таныг хөөж туугаад, ямар үедээ урьж залаад байдаг юм бэ?

Цааш нь уншихАН-ын 20 жилийн өмнөх алдааг МАН давтаж байна

БИЗНЕС ХИЙХ ГЭЖ БАЙГАА БОЛ УЛС ТӨРӨӨС ХОЛД, УЛС ТӨРД ОРСОН БОЛ ШИЛЭН БАЙ

УИХ-ын гишүүн, Ерөнхий сайд асан Р.Амаржаргал өнөөдөр СЭЗИС-ийн Удирдах зөвлөлийн дарга хийж байна. Тэрээр улстөрчдийн хамаатан бизнес хийх эрхтэй, гэхдээ шударгаар бизнес хийж байвал нийгэм хүлээн зөвшөөрнө. Харин гарын үсгээрээ хөрөнгөжиж байгаа нь төрийг сүйрүүлж байна гэж үзэж байна. Түүний үзэж буйгаар өнөөгийн ЖДҮХС-гийн зээлтэй холбогдсон улстөрчдийн талаар барих бодлогоор У.Хүрэлсүх, С.Эрдэнэ нарын жинхэнэ нүүр царай харагдана гэнэ.

-Сүүлийн үед ЖДҮХС-гаас улстөрчдийн хамаарал бүхий этгээдүүд их хэмжээний зээл авсан талаар нийгэмд шуугиан үүслээ.

-Ний нуугүй хэлэхэд нарийн ширийн юмнуудыг мэдэхгүй. Гэхдээ миний ойлгож байгаагаар манай дээд шатанд эрх барьж байгаа улстөрчдийн завхарлын тод илрэл. Энэ асуудал өчигдөр гэнэт үүсээгүй байх. Нэлээн удаан ужгирч байгаад өнөөгийн байдалд хүрэх шиг боллоо. Эндээс бид төрийн албаа зүгшрүүлж чадаагүй, улстөрийн намууд төлөвшөөгүй, төрийн албанд ажилладаг хүмүүсийн ёс суртахуун, ёс зүй яаж доошилсон, Монгол Улсын банк санхүүгийн тогтолцоо ямар түвшинд очсон, эдийн засгийн бодлого(хир байгаа нь)харагдаж байна. Энэ асуудлыг шийдэхийн тулд цаана нь юу байгааг сайн олж харах хэрэгтэй. Үүнтэй уялдуулаад хэлэхэд нүдэн дээр ил байгаа зээл авсан улсууд: зохион байгуулалттай гэмт хэргийн шинж харагдаад байгаа юм. Бүлэглэж хийсэн хэрэг юм болов уу гэсэн бодол надад төрөөд байна. Хэрэв тийм бол төр засаг, хууль хяналтын байгууллага төмөр нүүрээ харуулах хэрэгтэй. Улстөрчид гэж өөрсдийгөө нэрлэдэг хүмүүс хаана, юунд зогсож байгаа гэдгээ харуулах хэрэгтэй. Энэ асуудлыг нэг мөр шийдэж байж л асуудал цаашаа явна.

– Та тэгэж шийдэж чадна гэж бодож байна уу?

Цааш нь уншихБИЗНЕС ХИЙХ ГЭЖ БАЙГАА БОЛ УЛС ТӨРӨӨС ХОЛД, УЛС ТӨРД ОРСОН БОЛ ШИЛЭН БАЙ

Монгол төрийн бодлогыг том компани, олигархи, мафиуд боловсруулж байна

-Сүүлийн үед та аль чигийн ном түлхүү харж байна вэ?

-Технологийн хөгжилтэй холбоотой номууд харж байна. Аж үйлдвэрийн дөрөвдүгээр хувьсгалтай холбоотой номнууд нэлээд уншиж байна. Орчин цагийн ардчиллын философийн шинж чанартай зүйлсийг судлах гэж оролдож сууна. Ирэх жил бид ардчилсан хувьсгалын 30 жилийн ойг тэмдэглэнэ. Ууж идэх арга хэмжээнүүдээс гадна Монголын ардчиллын сүүлийн 30 жилийн түүхийг үнэлж дүгнэсэн, анализ хийсэн, хийж бүтээсэн маань дэлхийд өрнөж байгаа трэндүүдтэй хэр зэрэг уялдаж буйг харсан, алин дээр нь нэг зүгт, алин дээр нь гажиж явааг анзаарч судалмаар санагддаг юм. Орчин үед ардчиллын үнэ цэнэ, утга учир, агуулга хэлбэрийн тухай асуудал янз бүрээр яригдаад байна л даа. Дэлхий даяар сүүлийн арваад жил ардчилал унтарч, ширгэлээ гэж яригдаж байгаа. Тоталитар шинж чанартай зүйлс газар авч байна. Ялангуяа засаглалын түвшинд. Тэр чигийн асуудлуудыг судалж уншиж явна. Уг нь болдогсон бол ардчиллын 30 жилийн ойгоор  АН болон Монголын улс төрийн хүчнүүд, төрийн холбогдох байгууллагууд энэ чигээр судалгаа шинжилгээ хийж, эрдэм шинжилгээний хурал, хэлэлцүүлгүүд зохион байгуулвал сайнсан.

Цааш нь уншихМонгол төрийн бодлогыг том компани, олигархи, мафиуд боловсруулж байна

ТЭЦ4 ба зарим санаа

Р.Амаржаргал 2018-09-20

90 оноос хойш эрчим хүчний салбар, түүний аюулгүй байдлыг хангах чиглэлд чамлахааргүй ажил хийгдэж үр дүнд хүрсэн. Гэсэн хэдий ч асуудал байгаа нь, ялангуяа бодлогын чанартай шийдэл хоцорч байгааг саяхны ТЭЦ4 доголдол харуулав. Үүнд: 

  1. энэ салбар хувийн өмч, өрсөлдөөн бүхий зах зээлийн хэлбэрт бүрэн шилжиж чадаагүй, төрийн монополь, эрх хяналтад инерцээрээ явна
  2. энэ салбарт их хэмжээний хөрөнгө оруулалт татах боломжийг байнга алдаж байгаа бөгөөд хөрөнгө оруулалтын талаар бодлогын шийдвэр гаргах механизм бүрдсэнгүй
  3. хүчин чадлаа дорвитой нэмэгдүүлэхгүй байгаа нь дээрхтэй холбоотой
  4. үнийн механизм хагас дутуу үйлчилдэг бөгөөд татаастай явж байгаа
  5. эрчих хүчний татаасыг чинээлэг иргэд нь ахиу хүртээд орлого багатай хэсэг нь баячуудаа татааслаж байгаа гунигт дүр төрх
  6. эрчим хүчний үнэ ба бага орлоготой иргэдээ хамгаалах механизм байхгүй
  7. найдвартай байдал асуудал бөгөөд шийдэл нь орчин үеийн тоног төхөөрөмж, хүчин чадал. Эдгээр нь төрөл бүрийн ялангуяа хувийн хөрөнгө оруулалт шаардана
  8. эрчим хүчний системийн технологийн нэгдмэл байдлыг хангаж чадаагүй
  9. технологийн сүлжээг дижитал системд бүрэн шилжүүлэх. Дахиад л хөрөнгө оруулалт шаардана. Гэтэл хувийн хөрөнгө оруулалтыг хаагаад байдаг.
  10. ахуйн түвшинд эрчим хүч хуримтлуулах системийг бий болгох
  11. эрчим хүч нэгэн зэрэг хэрэглэгч үйлдвэрлэгч -prosumer –  өргөжих хандлагыг угтан шийдэл олох
  12. микро генераторуудыг дэмжих 
  13. дамжуулах, түгээх системийг технологийн шинэ трендэд бүрэн хамруулах
  14. түгээх системийн өрсөлдөөнийг дэмжих
  15. төслийн санхүүжилтийг өргөн ашиглах ( аль нэг улсын зээл, хөнгөлөлттэй зээл гм оронд)
  16. одоо байгаа хүчин чадлаа модернизац хийх, эрс нэмэгдүүлэх ( болж өгвөл хулгайлчихгүй) 
  17. сэргээгдэх эрчим хүчний салбарт либералчлал хийх

Гол нь төрийн зүгээс төвлөрөл болон зах зээлийн зохистой хольцыг тогтоох.

Тэнэглэхийн тухай 5 дүрэм

Тэнэглэхийн тухай 5 дүрэм гэж байдаг.  1976 онд Бэркли дэхь Калифорнын их сургуулийн эдийн засгийн түүхийн профессор Карло М. Циполла томьёолсон байдаг.  Энэ хүн итали гаралтай бөгөөд 2000 онд өөд болсон юм. 

Түүнийхээр бол тэнэг хүмүүс их элбэг, маш иррационал, өөртөө нэг их хожоогүй мөртлөө бусдад гай тарьдаг ингэснээрээ нийгмийн нийт хожоог хумигдуулдаг.  Тэнэглэхийн эсрэг хамгаалалт байхгүй. Иймээс нийгэмд буй тэнэг бус-ууд нь тэнэгүүдээс илүү ихийг бүтээж байж л нийгэм оршино гэж тэрээр үзжээ. 

Ингээд тэнэглэхийн 5 дүрэм гэгч нь: 

  1. Эрүүл хүмүүс эргэн тойрондоо буй тэнэгүүдийн тоог зайлшгүй дутуу тооцдог. Учир нь хүний эрхэлж буй ажил боловсрол гм хараад арай тэнэг биш байх гэж боддог. 
  2. Тэнэг байх нь тухайн хүний ажил боловсрол гм огт хамааралгүй. Тэнэгүүд бол нийт хүн амд өгөгдсөн хувьсагч констант юм. Эр эм, хүйс, арьс өнгө, ажил мэргэжил, боловсрол, орлогоос үл хамааран тэдний тодорхой хувь нь тэнэг. Давос, НҮБ, УИХ-д гэсэн тэнэгүүд зөндөө байдаг. Яг хэд гэдгийг нь хэлэх аргагүй. Таах гэж оролдвол 1-р дүрмийг унш.
  3. Тэнэг хүн бусдад эсвэл хэсэг бүлэгт гай тарьдаг бөгөөд өөрөө хожиж буй юмгүй, заримдаа өөрийгөө бүүр хорлодог. Циполла үнийгээ тэнэглэхийн алтан дүрэм гэсэн.  

Эдгээрээс гадна 3 төрлийн дүр төрхийг заасан. Эдгээр нь: 

  • өөрөө бөгөөд өрөөлийг хожуулдаг ухаантан
  • өөрөө хожоод бусдыг хохироодог дээрэмчин
  • өөрийгөө хохироогоод бусдыг баяжуулдаг арчаагүй. 

Энэ бол та бидний дүр төрх. Бид заримдаа ухаантан, заримдаа дээрэмчин заримдаа арчаагүй байдаг. Харин тэнэг бол тэнэглэлдээ маш тууштай, тэнэглэхээс хэзээ ч хазайдаггүй. Тиймээс ийм хүмүүс тун аюултай. Тэдний тэнэгтээд байгаа учир шалтгааныг олох аргагүй. Жишээ нь, дээрэмчин бол өөрийнхөөрөө рационал үйл хөдлөлтэй, түүнийгээ дагадаг. Дээрэмчин өөртөө ашигтай байдлыг хайдаг. Өөрөө болон өрөөлийг хожуулах ухаан хүрэхгүй тул хэн нэгнийг хохироож өөрөө хожно. Муу муухай л хэрэг,  гэхдээ чи өөрөө рационал бол дээрэмчнийг уншиж болно. Өөрийгөө хамгаалах урьдчилан сэргийлэх бололцоотой. 

Тэнэг хүнтэй бол яах ч аргагүй. Тэнэг хүн бол ямар ч бодолгүй, төлөвлөгөөгүй,  ямар ч  хожоогүй, ямар ч үндэслэлгүй, хамгийн боломжгүй газар, цаг мөчид чамруу дайрна. Тэнэг хэзээ хаана яагаад яаж дайрахыг чи тааж мэдэхгүй. Тийм хүнтэй учирвал зугтах аргагүй тэр хүний “ташаалд” та үлдэнэ. Эндээс дараагийн дүрэм гарч ирнэ. 

4. Тэнэг хүн ямар их хор хохирол учруулах чадал, боломжтойг эрүүл хүн дутуу үнэлдэг. Тэнэг хүнтэй хаа нэг газар, хэзээ нэгэн цагт, ямар нэгэн нөхцөлд учрах нь ямар том алдаа болохыг дутуу үнэлдэг. Эрүүл хүн өөрсдөө тийм байдалд ордог.

5. Тэнэг хүн бол хүн гэдэг амьтан дотроос хамгийн аюултай. Тэнэг хүн дээрэмчнээс илүү аюултай. Тэдний эсрэг та юу ч хийж чадахгүй. Тэдний тарьсан гай гамшгаас болоод сүйрч буй нийгэм улс орон бишгүй байна.

Сөнөж буй нийгэмд тэнэг эрүүлүүдийн тоо оройлцоо, гэхдээ бас арчаагүй хүний эзлэх хувь өндөр. Мөн тэнэглэх янзтай дээрэмчид олон. Нэг иймэрхүү бүтэцтэй нийгэм бүрдэхээр улс орон тамын замаар орно гэж Циполла бичсэн байдаг. Тэнэгүүдээс тооны хувьд арай эрүүл нь илүү байж л, тэдний тарих гарз хохирлоос илүүг бүтээж байж л бид орших болно.